Հայաստանի նավավար էլիտաները երկիրն ուղղորդում են դեպի ցեղասպանությունից էլ մեծ մի արհավիրք

Հայաստանի նավավար էլիտաները երկիրն ուղղորդում են դեպի ցեղասպանությունից էլ մեծ մի արհավիրք, որն, ինչպես փոթորկից առաջ, որևէ մեկն այդպես էլ դեռևս չի նկատում:

Մեր զրուցակիցն է քաղաքագիտության դոկտոր Հայկ  Ա. Մարտիրոսյանը

Պարոն Մարտիրոսյան, ինչպե՞ս եք գնահատում Մեծ Բրիտանիայում անցկացված Brexit-ի արդյունքները։

Նախ՝ ասեմ, որ Brexit-ը հրաշալի օրինակ է, թե ինչպես համաշխարհային քաղաքականության առանցքային խաղացող, միջազգային առաջնորդներից ամենակարևորներից մեկը և եվրոպական գերտերության առաջնորդը, որ փայլուն կրթություն էր ստացել և մեծ քաղաքական փորձ ուներ՝ գործեց իր երկրի պատմության մեջ որևէ վարչապետի գործած ամենամեծ և ինքնասպան սխալներից մեկը, որի համար հրապարակայնորեն և անթաքույց զղջաց: Քեմերոնի՝ Brexit-ի հարցը հանրաքվեի դնելու որոշումը հիմնված էր այն «իմաստուն» հաշվարկի վրա, որ այն որևէ պարագայում տեղի չի ունենա, և ինքը նոր հաղթաթղթեր կստանա ԵՄ հետ հարաբերություններում՝ միաժամանակ ապահովելով իր վարչապետությունը նաև հաջորդ համընդհանուր ընտրություններից հետո: Արդյունքում նա կորցրեց ոչ միայն ԵՄ-ն ամբողջությամբ, այլ նաև սեփական աթոռը: Brexit-ն ընդհանրապես բարդ և ծավալուն հանգամանք է, որտեղ իրենց դերը խաղացին մինչ այդ քաղաքականության ետնախորշերում ծվարած Նայջլ Ֆարաժն ու էքսցենտրիկ Բորիս Ջոնսոնը: Բայց դա այլ թեմա է:

Ընդհանուր առմամբ, բրիտանացիները քվեարկեցին՝ առանց լավ հասկանալու, թե ինչի օգտին կամ ինչի դեմ են քվեարկում: Բայց դա բողոք է նաև Բրյուսելի անմիտ քաղաքականության դեմ, բողոք էր տարերային ներգաղթի դեմ, բողոք էր սեփական երկրի՝ նախկին կայսրության «եվրագաղութացման» և ոչ ազգային կառավարման դեմ: Եվ բրիտանացիները բողոքեցին ամենաարմատական միջոցով՝ ուղղակի դուրս գալով մի համակարգից, որն արդյունքում փլուզելու է անգամ սեփական՝ Բրիտանական միությունը՝ Միացյալ Թագավորությունը:

Մեծ Բրիտանիայի՝ ԵՄ-ից դուրս գալն ի՞նչ հետևանքներ կարող է ունենալ ԵՄ-ի վրա։

ԵՄ-ն դրանով անշուշտ թուլանում է: Երեք շարժիչ ուժ կար ԵՄ-ում: Գերմանիա, Ֆրանսիա և Միացյալ Թագավորություն: Նկատի ունենալով այն ողբերգական տնտեսական և դեմոգրաֆիկ վիճակը, որոնցում հայտնվել են վերջին տասնամյակում մնացած երկուսը, ակնհայտ է, որ ԵՄ-ն մտնում է լրջագույն ճգնաժամի փուլ: Քաղաքական առումով նույնպես ԵՄ-ն թուլանում է, սակայն միաժամանակ դրանով նաև դուրս է մնում ամերիկյան ազդեցության որոշակի լծակներից: Միացյալ Թագավորությունն ամերիկյան մերձավորագույն դաշնակիցն է աշխարհում և նրա դուրս գալը ԵՄ-ից նաև Նահանգների շահերին է հարվածում:

Կա մտավախություն, որ սա կարող է շղթայական ռեակցիա առաջացնի։ Համամի՞տ եք։ Եվ նաև՝ հիմա Շոտլանդիան և Հյուսիսային Իռլանդիան հայտ են ներկայացնում, որ չեն պատրաստվում դուրս գալ ԵՄից։ Սա կարո՞ղ է հանգեցնել Մեծ Բրիտանիայի փլուզմանը։

Անպայմանորեն, բայց գոնե այս փուլում ոչ բուն Եվրոպական մայրցամաքում: Շղթայական ռեակցիան նախ սկսվում է հենց Միացյալ Թագավորության ներսում, որտեղ Շոտլանդիան՝ ի դեմս իր Առաջին Նախարարի, որն, ըստ էության, Վարչապետն է՝ Նիքոլա Սթրջնի, արդեն երկու անգամ հայտարարեց, որ Շոտլանդիան ամեն բան անելու է մնալու Եվրամիության կազմում և որ շոտլանդական անկախության երկրորդ հանրաքվեն արդեն անխուսափելի է: Ակնհայտ է, որ նախկին մնալու արշավի ընթացքում շոտլանդացիներին համոզելու հիմնական փաստարկն այն էր, որ եթե անջատվեն Բրիտանական Միությունից, ապա կկորցնեն նաև ԵՄ անդամակցությունը, և հիմա, երբ այդ կարևորագույն գործոնը հակառակ բնույթ է ձեռք բերել՝ արդեն իրենց՝ շոտլանդացիների անջատումը գրեթե անխուսափելի է: Նույն հանգամանքով պայմանավորված՝ չափազանց մեծ է նաև հնարավորությունը, որ Հյուսիսային Իռլանդիան դուրս կգա Թագավորության կազմից՝ դրանով վերջնականապես կազմաքանդելով երբեմնի կայսրության վերջին հզոր ձևավորումը: Իսկ դա տեկտոնիկ շարժ է համաշխարհային թատերաբեմում և չի կարող համաշխարհային ցնցումներ առաջ չբերել: Վաղուց գլոբալացված աշխարհում մի քանի գերտերություններից մեկի վարչական փլուզումը չի կարող անհետևանք լինել աշխարհի այլ երկրների համար:

ԵՄն իբրև աշխարհաքաղաքական խաղացող որոշ չափով արդյոք իր դերը կնվազեցնի՞, կկորցնի՞։

ԵՄ-ն առանց այդ էլ մեծապես թուլացել է տնտեսական աննախադեպ ցնցումներից և միգրացիոն ասպատակումների արդյունքում: Այդ երկու գործընթացները դեռևս շարունակվում են, և Թագավորության դուրս գալը այդ միությունից՝ առավել մեծ հարված է Եվրոպային: Տարեկան տասնյակ միլիարդավոր եվրո գումար էր Ուեսթմինսթերից ուղղվում Բրյուսել, որն էլ բաշխում էր այն իր թույլ օղակների միջև: Հիմա տնտեսական վակուում է առաջանում, որը լցնել հնարավոր չէ: Իսկ դա նշանակում է, որ նոր ցնցումներ և տեսականորեն նոր ռեցեսիա է հորիզոնում: Դա իր հերթին համաշխարհային հետևանքներ կունենա: Այնպես որ, այս հարցում ևս հեռանկարն ամենևին էլ գունեղ չէ:

Բայց այս ամենը հարկավոր է դիտարկել առավել լայն համատեքստում: «Քաղաքակրթված» առաջնորդների մի ողջ բանակ վաղուց արդեն լծվել է սեփական քաղաքակրթության կործանմանը, որ սկսվելով Խորհրդա-աֆղանական պատերազմի օրերից՝ երկրորդ կյանք և շունչ ստացավ Իրաքում, իսկ այնուհետև՝ Սիրիայում: Իր հերթին՝ համաշխարհային տնտեսության գլոբալացումն ու սերտ ինտեգրումը շղթայական անկասելի ռեակցիաների դաշտ և հնարավորություն են ստեղծել: Պատերազմական և միգրացիոն քաղաքականությունների արկածախնդրությունների գինը վճարում են նույն այդ առաջատար հասարակությունները: Աշխարհում սկսել են գործընթացներ, որոնք փոխում են ողջ հետպատերազմական աշխարհակարգը:

Ինչպե՞ս կարող է այս ամենն ազդել Հայաստանի վրա:

Կարճաժամկետ և նեղ առումով՝ ֆոնդային բորսաների փլուզումն արդեն ազդում է: Վերջապես պանդուխտ ազգի ֆինանսական համակարգը չի կարող անտարբեր մնալ արտարժույթների փլուզման հանդեպ: Իսկ Հայաստանի տնտեսությունը, որն իրականում տնտեսություն էլ չէ, այլ վաճառականական քվազիհամակարգ՝ գերզգայուն է յուրաքանչյուր օտար ալիքի հանդեպ, որովհետև չունի սեփական հիմք, սեփական դեմք և սեփական ուղի: Լայն, քաղաքական առումով՝ քարտեզի վրա աննշան մի կետ հանդիսացող Հայաստանն, իր հերթին, հաստատ ենթակա է նոր աշխարհակարգի այդ փոթորիկներին, սակայն հետաքրքրական է, որ այստեղ թե՛ քաղաքական ողջ այսպես կոչված վերնախավը և թե՛ հասարակության գրեթե բացարձակ մեծամասնությունն ապրում են դեռևս ութսունականների քաղաքական հոգեբանությամբ, որ ավելի շուտ գավառական և տգետ մոտեցում է, քան քաղաքական հոգեբանություն ընդհանրապես: Իսկ դա նշանակում է, որ քարտեզի այդ աննշան կետը կարող է և տաշեղի պես սուզվել համաշխարհային այս նոր աշխարհակարգի փոթորիկներում, եթե իհարկե չսթափվենք և հոգեբանական ու քաղաքակրթական կտրուկ և հուժկու հեղափոխություն չկատարենք քարտեզի նույն այս աննշան, սակայն կարևորագույն մեր կետում: Հայաստանի նավավար էլիտաները երկիրն ուղղորդում են դեպի ցեղասպանությունից էլ մեծ մի արհավիրք, որն, ինչպես փոթորկից առաջ, որևէ մեկն այդպես էլ դեռևս չի նկատում:

ՍԻՐԱՆՈՒՅՇ ՊԱՊՅԱՆ, Հարցազրուցավար

www.lragir.am

 


споделяне в социални мрежи

You can skip to the end and leave a response. Pinging is currently not allowed.

Leave a Reply

Powered by WordPress | Designed by: All Premium Themes Online. | Thanks to Top Bank Free Premium WordPress Themes, wordpress themes 2012 and
©Բոլոր իրավունքները պաշտպանված են: Մեջբերումներ անելիս հղումը www.norkhosq.net-ին պարտադիր է: Կայքի հոդվածների մասնակի կամ ամբողջական արտատպումը, տարածումը, կամ հեռուստառադիոընթերցումն առանց www.norkhosq.net-ին հղման արգելվում է:Կայքում արտահայտված կարծիքները պարտադիր չէ, որ համընկնեն կայքի խմբագրության տեսակետի հետ: Կայքը պատասխանատվություն է կրում միայն «Նոր խոսք» ի ստորագրությամբ նութերի, կարծիքների եւ դիրքորոշումների համար: All Rights Reserved, www.norkhosq.net, info@norkhosq.net